Taşınma günü yaklaşan bir ailenin balkonunda eski bir kombi, sökülmüş alüminyum doğramalar ve bir rulo kablo bekliyor. Bu malzemeler için kapıya gelen ilk alıcının söylediği rakamı kabul etmek kolay görünse de çoğu zaman doğru ve karlı bir yaklaşım değildir. Hurda metallerin değeri her gün yeniden belirlenir ve bu değeri öğrenmenin güvenilir yolları vardır. Satıştan önce..
Taşınma günü yaklaşan bir ailenin balkonunda eski bir kombi, sökülmüş alüminyum doğramalar ve bir rulo kablo bekliyor. Bu malzemeler için kapıya gelen ilk alıcının söylediği rakamı kabul etmek kolay görünse de çoğu zaman doğru ve karlı bir yaklaşım değildir. Hurda metallerin değeri her gün yeniden belirlenir ve bu değeri öğrenmenin güvenilir yolları vardır. Satıştan önce birkaç kaynağa bakmak ve hurdayı satışa hazırlamak, aynı hurdadan alınan karşılığı belirgin biçimde değiştirebilir.
Satıcıların ilk başvurduğu yer genellikle metal türlerine göre ayrılmış güncel listelerdir. Hurda Hattı’nın günlük güncellenen hurda fiyatları sayfasında bakırdan alüminyuma, kablodan aküye kadar yaklaşık 250 kalem ayrı ayrı yer alıyor ve listedeki değerler Londra Metal Borsası ile dolar/TL kuruna göre yenileniyor. Sayfadaki hesaplama aracı da hurda türü ve kilogram bilgisi girildiğinde tahmini bir tutar gösteriyor. Ancak bir listeyi doğru okuyabilmek için fiyatın arka planında hangi etkenlerin bulunduğunu bilmek gerekiyor.
Bakır, alüminyum, çinko, nikel ve kurşun gibi demir dışı metallerde dünya genelinde referans kabul edilen nokta Londra Metal Borsası’dır. Kısaca LME olarak anılan borsada bu metallerin ton başına dolar fiyatları oluşur. Küresel büyüme beklentileri, büyük ekonomilerden gelen üretim verileri ve maden arzındaki gelişmeler bu fiyatları gün içinde bile hareket ettirebilir. Türkiye’deki hurda alım fiyatları da bu hareketleri yakından izler.
İkinci veri dolar/TL kurudur. Uluslararası fiyatlar dolar üzerinden belirlendiği için kurdaki değişim hurdanın Türk lirası karşılığını doğrudan etkiler. Borsada fiyat yatay seyretse bile kurun yükseldiği bir günde yerel alım fiyatları artabilir. Tersi durumda ise borsadaki bir yükseliş, kurdaki gerilemeyle dengelenebilir. Bu iki verinin yanında iç piyasadaki arz ve talep, sanayi ile inşaat faaliyetinin temposu da fiyatların seviyesini belirleyen unsurlar arasında yer alır.
Her fiyat listesi aynı ölçüde işe yaramaz. Listenin en son ne zaman güncellendiği açıkça görülmüyorsa, birkaç gün öncesinin rakamlarına bakılıyor olabilir. Borsada hızlı hareket eden bakır gibi metallerde bu fark küçük sayılmaz. İkinci ölçüt ayrıntıdır. Bakırı tek bir kalem olarak gösteren bir liste, soyma bakır ile yanık bakır ya da kablolu bakır arasındaki farkı yansıtmaz. Alüminyumda da profil, levha, jant, kutu ve talaş ayrı fiyatlanır. Kalemleri bu düzeyde ayıran bir liste, satıcının elindeki malın hangi sınıfa girdiğini anlamasına yardım eder.
Online listeler bir referans noktasıdır. Son tutar, hurda malzemenin yerinde incelenmesi ve tartılmasıyla netleşir. Satıcının listeye bakarak kabaca bir beklenti oluşturması, pazarlık sırasında hangi bilgiyle konuştuğunu bilmesini sağlar.
Fiyatı öğrenmek işin bir kısmıdır. Hurdanın listedeki en yüksek kategoriden değerlendirilebilmesi için hazırlık gerekir. İlk adım ayrıştırmadır. Bakır, sarı, alüminyum, paslanmaz ve demir aynı çuvala konduğunda karışık hurda en düşük kategoriden fiyatlanır. Farklı metalleri ayrı kutulara ya da torbalara koymak, birkaç dakikalık bir iş olmasına karşın toplam tutarı değiştirebilir. Hangi parçanın hangi metal olduğundan emin olunamıyorsa, mıknatıs basit bir yardımcıdır. Mıknatısın tuttuğu parçalar genellikle demir ve çelik grubundadır.
İkinci adım temizliktir. Plastik bağlantılar, lastik contalar, vidalar, yağ kalıntıları ve beton parçaları metalin saflığını düşürür. Kablolarda izolasyonun varlığı, alüminyum doğramalarda ise üzerindeki fitiller ve camlar değerlendirmeyi etkiler. Pas ve oksit de fiyatı aşağı çeken unsurlardandır. Üçüncü adım ise miktarı kabaca tahmin etmektir. Malın yaklaşık kaç kilo olduğunu bilmek, ön bilgi alırken ve teklifi değerlendirirken işi kolaylaştırır. Kağıt, plastik, cam, tahta ve lastik gibi metal dışı atıkların hurda alımına dahil olmadığını da baştan bilmek gerekir.
Konut kaynaklı hurdaların büyük bölümü birkaç ana gruba ayrılır. Eski kombilerin içindeki eşanjörler ve bağlantı boruları çoğunlukla bakır ya da sarı içerir. Klimaların dış ünitelerinde bakır borular ve alüminyum kanatlar bir arada bulunur, bu nedenle klima listelerde ayrı bir kalem olarak değerlendirilir. Pencere ve kapı doğramaları profil alüminyum grubuna girer, ancak üzerindeki fitil, kilit ve cam parçalarının ayrılması gerekir. Musluk, vana ve armatürler genellikle sarı (pirinç) sınıfındadır.
Elektrik tesisatından sökülen kablolar, iletken türüne ve kesitine göre farklı fiyatlanır. Kalın kesitli kablolarda bakır oranı yüksek olurken ince ve çok damarlı kablolarda bu oran düşer. Eski aküler kurşun içerdiği için ayrı bir kategoridir ve kesinlikle evsel atıklarla birlikte atılmamalıdır. Beyaz eşyalar ağırlıklı olarak demir ve sac içerse de içindeki motor ve kompresörler ayrıca değerlendirilir. Elektronik hurda olarak anılan eski bilgisayar, modem ve devre kartları da listelerde kendi başlığı altında yer alır.
Bu ayrımı bilmek, satıcının listeye bakarken doğru satırı bulmasını sağlar ve hangi parçayı ayrı tutması gerektiğini gösterir.
İstanbul’un son yıllarda en hızlı büyüyen ilçelerinden biri olan Başakşehir, çok sayıda yeni konut projesine ev sahipliği yapıyor. Bahçeşehir’deki yerleşik siteler, Kayabaşı tarafında yükselen toplu konut alanları ve Başak, Güvercintepe, Şahintepe gibi mahallelerde süren yapılaşma, ilçede sürekli bir taşınma trafiği oluşturuyor. Yeni bir daireye geçen aileler eski beyaz eşyalarını, kombilerini ve klimalarını değiştiriyor, tadilat yapılan evlerden bakır tesisat boruları, radyatörler ve elektrik kabloları çıkıyor.
Site yönetimlerinin ortak alanlarda yaptığı yenilemeler de bu tabloya ekleniyor. Asansör, jeneratör, korkuluk ve aydınlatma değişimlerinden çıkan metal atıklar çoğu zaman otoparklarda ya da depolarda birikiyor. Bu malzemelerin taşınması ağır ve hacimli olduğu için yerinde alım yapan bir Başakşehir hurdacı ile çalışmak, hem site sakinleri hem de yönetimler için pratik bir çözüm sunuyor. İlçe sayfasında mahalle listesi ve ilçeye özel fiyat tablosu da yer alıyor. Site girişlerindeki ziyaretçi kuralları göz önüne alındığında, alım saatinin önceden belirlenmesi işleri hızlandırıyor.
Satışın son halkası tartımdır. Hurda Hattı ekibi doğrudan adrese gelir ve İstanbul ile Marmara genelinde nakliye için herhangi bir ücret talep etmez. Taşınma ya da tadilat sonrası çıkan kombi, petek ve alüminyum profiller bina önünde hassas terazide tartılır; site ortak alanlarından çıkan ağır jeneratör veya asansör aksamları ise bölgedeki araç kantarında tartılarak işlem mülk sahiplerinin gözü önünde şeffaf biçimde yürütülür. Her hurda türünün ayrı tartılması hesabın net çıkmasını sağlar. Tartımın tamamlanmasıyla birlikte ödeme nakit ya da havale/EFT ile anında teslim edilir.
Satıcının bu aşamada her hurda malzeme için ayrı ağırlık ve ayrı birim fiyat talep etmesi en doğal hakkıdır. Bu döküm, satış öncesinde incelenen listeyle kıyaslama yapmayı kolaylaştırır. Liste fiyatı ile tartım sonrası çıkan tutar arasında küçük farklar varsa bunun temel nedeni hurdanın kategorisi, temizlik durumu veya içindeki yabancı madde oranıdır.
Hurdayı satmadan önce güncel listeyi incelemek, hurda malzemeleri ayrıştırmak ve kaba pisliğini temizlemek zahmetli bir süreç gerektirmez. Başakşehir’de taşınma ya da tadilat sonrası biriken metal atıklar, bu bilinçli adımlarla hem tam değerinde nakde dönüşür hem de geri dönüşüm döngüsüne kazandırılır.
