Gümüşhane Üniversitesi, Birinci Dünya Savaşı’nın Doğu Cephesi’nde yaşanan önemli direniş hatlarından Karadeniz’in Çanakkalesi olarak nitelendirilen Harşit Savunması’nı bilimsel yöntemlerle araştırmak ve tarihî mirasını gelecek nesillere aktarmak amacıyla geniş kapsamlı bir çalışma başlattı. Üniversite bünyesinde kurulan Harşit Zaferi Çalışma Grubu, 4 binden fazla arşiv belgesini incelerken cephe hattının coğrafi haritalandırılması ve savaş alanlarının tespiti amacına yönelik..
Gümüşhane Üniversitesi, Birinci Dünya Savaşı’nın Doğu Cephesi’nde yaşanan önemli direniş hatlarından Karadeniz’in Çanakkalesi olarak nitelendirilen Harşit Savunması’nı bilimsel yöntemlerle araştırmak ve tarihî mirasını gelecek nesillere aktarmak amacıyla geniş kapsamlı bir çalışma başlattı.
Üniversite bünyesinde kurulan Harşit Zaferi Çalışma Grubu, 4 binden fazla arşiv belgesini incelerken cephe hattının coğrafi haritalandırılması ve savaş alanlarının tespiti amacına yönelik saha araştırmalarını da sürdürdü.
Gümüşhane Üniversitesi, Harşit Savunması’nın askerî, tarihî ve toplumsal önemini ortaya koymak amacıyla son bir yılda önemli adımlar attı.
Alanında uzman akademisyenleri bir araya getiren çalışma grubu; arşiv araştırmalarından savaş alanı arkeolojisine, coğrafi haritalandırmadan sözlü tarih çalışmalarına kadar geniş bir yelpazede araştırma süreci yürüttü.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivlerinin Desteğiyle Belgeler İncelemeye Alındı
Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız’ın girişimleri ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Genel Başkanı Doç. Dr. Muhammet Ahmet Toktemir’in desteğiyle üniversiteye ulaştırılan tarihî evraklar, uzman akademisyenler tarafından ayrıntılı incelemeye alındı.
Birinci Dünya Savaşı Doğu Cephesi gelişmelerinin, bölgedeki askerî hareketliliğin ve Harşit hattındaki direnişin boyutlarının ortaya çıkarılması hedeflendi.
Harşit Zaferi Çalışma Grubu tarafından yürütülen faaliyetlerde 4 binden fazla arşiv belgesi üzerinde tasnif, kaynak taraması ve çeviri çalışmaları yapıldı.
Belgelerde yer alan bilgilerin mevcut akademik kaynaklarla ve saha araştırmalarından elde edilen bulgularla karşılaştırılması sağlandı.
Cephe Hattı Coğrafi Bilgi Sistemleri İle Haritalandırıldı
Çalışmalar kapsamında Tirebolu-Kürtün Kabaktepe hattından Artabel Vadisi’ne, buradan da Erzincan hattına kadar uzanan bölgenin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) aracılığıyla haritalandırılması gerçekleştirildi.
Harşit Savunması’nın önemli çatışma noktalarının belirlenmesine yönelik arazi araştırmaları da devam etti. Kabaktepe taarruzunun yanı sıra Artabel Vadisi’ndeki çatışma alanlarına ilişkin tespitler doğrultusunda, Tirebolu’dan başlayarak Şiran hattına uzanan güzergâhta Türk ve Rus birliklerine ait savaş siperlerinin belirlenmesi için akademik saha çalışmaları yürütüldü.
Harşit Zaferi Gümüşhane Tarihi Eserinde Yer Alacak
Harşit Savunması’nın akademik ve toplumsal hafızadaki yerini güçlendirmek amacıyla yayıma hazırlanan Gümüşhane Tarihi adlı eserde Harşit Zaferi’ne ayrı bir bölüm ayrıldı. Ayrıca bölgenin kültürel hafızasını oluşturan halk anlatıları ve sözlü tarih kaynakları üzerine saha çalışmaları sürdürüldü.
Üniversite yönetimi, kasım ayının ilk haftasında Harşit Zaferi’ni farklı yönleriyle ele alacak bir panel düzenleyecek. Yıl içerisinde gerçekleştirilmesi öngörülen ulusal sempozyumla konunun akademik çevrelerde daha kapsamlı biçimde tartışılması ve kamuoyunda bilinirliğinin artırılması hedeflenecek.
Savaş Alanı Arkeolojisi Uzmanları Gümüşhane’de Bir Araya Geldi
Araştırmalar kapsamında Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız’ın katılımı ve himayesinde değerlendirme toplantısı yapıldı. Toplantıya Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Reyhan Körpe ve araştırmacı arkeolog Dr. Mübarek İpek katıldı. Gümüşhane Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öğretim üyelerinden oluşan çalışma grubu üyeleri de araştırmalarını paylaştı.
Rektör Prof. Dr. Oktay Yıldız: “Harşit Unutulmaya Değil, Belgeyle Ve Bilgiyle Hatırlanmaya Layıktır”
Rektör Prof. Dr. Oktay Yıldız, Harşit Savunması’nın Türk askerî tarihi bakımından kritik bir yere sahip olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmelerde bulundu: “Harşit, Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Cephesi’nin yalnızca bir savunma hattı değil; bir milletin iradesinin dağlarda vücut bulduğu destanın adıdır. Rusya karşısında 3. Ordu birliklerinin ve özellikle milis güçlerinin burada gösterdiği efsanevi direniş, Rusların İç Anadolu’ya sarkmasını önlemiş; ileri harekâtını bir yıl geciktirerek Çarlık Rusyası’nı içten sarsmıştır. Çanakkale Cephesi’nde müttefiklerinden beklediği yardımı alamayan Rusya, Doğu Cephesi’nde de başarı sağlayamayınca içten çözülmüş ve nihayetinde yıkılmıştır. Böylesine ağır sonuçlar doğuran bir cephe hattının yıllarca ihmal edilmiş olması ise bizim için derin bir üzüntü kaynağıdır.”
Gümüşhane Üniversitesi olarak bu ihmalin ortadan kaldırılması, Harşit Zaferi’nin duyurulması ve tarihî gerçeklerin bilimsel yöntemlerle ortaya çıkarılması için harekete geçtiklerini kaydeden Yıldız, “Tarih Bölümümüz öncülüğünde kurulan Harşit Zaferi Çalışma Grubu, hummalı bir kaynak taraması ve çeviri faaliyeti yürütüyor. Şu anda yalnızca Harşit Savunması’na ilişkin 4 bin evrak çalışma grubumuzun elinde bulunuyor. Bununla da yetinmiyor; cephe hattında önemli arazi tespit çalışmalarına imza atıyoruz. Kabaktepe taarruzu bilinmekle birlikte, asıl çatışma noktalarının Artabel Vadisi’nde yaşandığını da bu süreçte tespit etmiş bulunuyoruz. Bu tespitten hareketle, alanında uzman kişilerin desteğiyle Tirebolu’dan başlayıp Şiran hattına uzanan güzergâhta Türk ve Rus taraflarına ait savaş siperlerinin tespiti için akademik saha çalışmaları başlattık” diye konuştu.
Konuyu sürekli gündemde tutmak adına Gümüşhane Tarihi çalışmasında Harşit Zaferi’ne ayrı bir bölüm ayırdıklarını dile getiren Rektör Yıldız, “Ayrıca yıl içinde bir panel ve büyük bir sempozyum düzenleyerek ‘Doğu’nun Çanakkalesi’ni ön plana çıkarmak için çalışmalar yürütüyoruz. Çünkü Harşit, unutulmaya değil; belgeyle, bilgiyle ve sahada yeniden hatırlanmaya layıktır. Bu toprakların hafızasını ayağa kaldırmak, ecdadın destanını gelecek nesillere taşımak boynumuzun borcudur” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Reyhan Körpe’den Ortak Çalışma Vurgusu
Gümüşhane Üniversitesi’nin Harşit Savunması’na gösterdiği kurumsal hassasiyet dolayısıyla teşekkür eden Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Reyhan Körpe, Harşit Vadisi’nin askerî arkeoloji araştırmaları açısından yüksek potansiyel taşıdığını dile getirdi.
Körpe, uzmanların katılımıyla oluşturulacak ortak çalışma grupları sayesinde kısa sürede önemli ilerlemeler kaydedilebileceğini belirtti.
Toplantı, ortak saha araştırmalarının takviminin ve proje başvuru süreçlerinin değerlendirilmesinin ardından sona erdi.
